Geri Dönüşüm Nedir Ve Nasıl Yapılır?

Yazan Ekolojist

Geri dönüşüm, yeniden değerlendirilebilme olanağı olan atıkların çeşitli işlemlerden geçerek üretim sürecine yeniden dahil olmasıdır. Diğer bir deyişle, kullanıldıktan sonra atığa dönüşen malzemelerin çeşitli fiziksel ve kimyasal işlemler uygulandıktan sonra hammadde olarak tekrar imalat süreçlerine kazandırılmasıdır.

Geri dönüşüme olan ihtiyaç, savaşlar nedeniyle ortaya çıkan kaynak sıkıntılarıyla baş göstermiştir.

İlginizi Çekebilir: Geri Dönüşümün Ekonomiye ve Çevreye Katkıları Nelerdir?

Geri Dönüşümün Amacı

Geri dönüşümün amacı; kaynakların gereksiz kullanımını önlemek ve atık çöp miktarını azaltmaktır. Cam, kağıt, alüminyum, kompozit, çelik, ahşap, plastik, pil, elektronik atıklar, motor yağı gibi maddeler geri dönüştürülerek tekrar kullanılabilir hale gelir bu da ülke ekonomisinde önemli bir rol oynar. Aynı zamanda ülkelerdeki katı atıkların depolanması ve taşınması gibi sorunları da engeller.

Geri dönüşüm aynı zamanda ülkelerin kaynak ihtiyacını karşılayabilmek için ithal edilen hurda malzemeye ödenen döviz miktarını da azaltır.

Geri dönüşüm tam bir kazan kazan prensibi ile çalışır. Geri dönüşüm sayesinde hem kaynaklar daha verimli kullanılır hem de üretim aşamasında daha az enerji, daha az su tüketilir, daha az ağaç kesilir ve daha az karbon salımı gerçekleşmiş olur. Bir örnek ile açıklamak gerekirse; kullanılmış kağıdın kağıt imalat sürecine tekrar katılması ile hava kirliliği %74-94, su kirliliği %35, su kullanımı %45 azalır.

 

Geri Dönüşüm Nasıl Yapılır?

Geri dönüşüm işlemi dört aşamada gerçekleşir.

1- Kaynakta ayrı toplanması

Değerlendirilebilir atıklar, oluştukları yerde çöplerden ayrılarak biriktirilir.

Ambalaj atıklarının diğer atıklardan ayrı olarak oluştukları yerlerde ayrı olarak biriktirilmesi zorunludur.

28.12.2017 tarih ve 30283 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında,

Ambalaj atığı üreticileri, ambalaj atıklarını, bağlı bulundukları belediyenin ambalaj atıkları yönetim planına uygun olarak, ayrı biriktirmek ve belediyelerce belirlenen şekilde belediyenin toplama sistemine veya atık getirme merkezlerine vermekle yükümlüdür.

Kaynağında ayrı toplama uygulamalarında, tüketicilerin evlerinde ya da işyerlerinde evsel atıklardan ayrı olarak biriktirdikleri ambalaj atıklarının düzenli olarak belediyeler ya da anlaşmalı oldukları Lisanslı Toplama Ayırma Tesisleri tarafından alınması gerekmektedir.

Kaynağında Ayrı Toplama Uygulamalarında, ambalaj atıklarının ayrı toplanabilmesi için konteynır, kumbara, iç mekân kutuları ve geri kazanım torbaları gibi ekipmanlar kullanılmaktadır.

2- Sınıflama

Kaynağında ayrı toplanan atıklar, toplama ayırma tesisleri tarafından cinslerine göre (kağıt, metal, cam, plastik, kompozit vb.) sınıflandırılır.

3- Değerlendirme

Kaynağında ayrı toplandıktan sonra cinslerine göre ayrılan atıklar, geri dönüşüm tesislerinde fiziksel ve kimyasal işlemlerden geçirildikten sonra hammadde olarak ekonomiye geri döner.

4- Yeni ürünü ekonomiye kazandırma

Geri dönüştürülen malzeme yeni bir ürünün üretiminde kullanılır ve yeniden hayat kazanır.

Geri Dönüşümün Faydaları

Geri dönüşüm ile doğal kaynakların korunur, enerji ve su tasarrufu sağlanır. Karbon salımı azalır. Geri dönüşüm sayesinde düzenli depolama tesislerine giden atık miktarı azaldığı için çöp depolama alanlarının kullanım ömrü uzar.

Geri dönüşüm geleceğe yatırım yapmamıza yardımcı olur, istihdam sağlar, bununla birlikte ekonomiye katkı sağlar.

Geri Dönüşebilen Maddeler

  • Kimyasal atıklar
  • Cam
  • Kağıt
  • Alüminyum
  • Plastik
  • Piller
  • Motor yağı
  • Akümülatörler
  • Araç lastikleri
  • Kauçuk
  • Beton
  • Organik atıklar
  • Elektronik atıklar
  • Demir
  • Tekstil
  • Ahşap
  • Metal

Geri Dönüşüm Metodları

Geri dönüşüm metodları her malzeme için farklılık göstermektedir.

Alüminyum:

Alüminyumun geri dönüşüm süreci oldukça basittir. Atık alüminyum küçük parçalara ayrılır. Sonrasında bu parçalar büyük ocaklarda eritilir ve dökme alüminyum üretilir. Böylece alüminyum geri dönüştürülmüş olur.

10 adet alüminyum içecek kutusu geri kazanıldığında, 100 kW/sa bir lambanın 35 saatte veya bir TV’ nin 30 saatte harcadığı elektrik enerjisi korunmuş olur.

Beton:

Beton parçalar, yıkım alanlarından toplanır ve kırma makinalarının olduğu yere getirilir. Kırıldıktan sonra parçalar, çakıl taşı olarak veya –içerisinde katkı maddesi yoksa- kuru harç olarak kullanılabilir.

İlginizi Çekebilir: Plastiğin Geri Dönüşümü Nasıl Olur?

Kağıt:

İlk olarak su içinde liflerine ayıılır. Daha sonra mürekkebinden ayrılması için sodyum hidroksit veya sodyum karbonat kullanılır. Geri dönüştürülen kağıt lifleri, geri dönüştürülmüş kağıt üretiminde kullanılır ancak kağıt sürekli olarak geri kazandırılamaz. Her geri kazanımda liflerin boyu kısalır ve yapışmaları için yeni maddeler eklenmeden yeni kağıt üretilemez.

1 ton kağıdın geri dönüşümü ile 34 kişinin oksijen ihtiyacını sağlayan 17 yetişkin ağacın kesilmesi önlenmiş olur.

Plastik:

Plastik atıklar ilk aşamada cinslerine göre ayrılarak (PET,PE,PS,PVC,PP) geri dönüşüm işlemine tabi tutulur. Cinslerine göre ayrılan geri dönüşebilir plastik atıklar, kırma makinelerinde kırılarak küçük parçalara ayrılır. İşletmeler bu parçaları direkt olarak belli oranlarda, orijinal hammadde ile karıştırarak üretim işleminde kullanabildiği gibi; tekrar eritip katkı maddeleri ekleyerek ikinci sınıf hammadde olarak da kullanabilir.

Kullanılmış plastikler geri kazanılıp tekrar üretime sokulduğunda; endüstriyel fiberler, mont, çanta, iş şapkası, bakkal arabası sapları, okul ve işyeri parçaları, golf ve tenis malzemeleri, çöp toplama kutuları, bahçe mobilyası köşe taşları, saksı, bank, oto yedek parçaları, su metre kutusu, kovalar, halı malzemesi ve dren boruları gibi bir çok yeni plastik ürün elde etmek mümkündür.

PET geri dönüşümünden elde edilen ürünler; halı tabanları, uyku torbaları, giysilerdeki yalıtım maddesi, oto parçaları, boya fırçaları, can kurtarma yastıkları, torbalar, posta kutuları, piknik masaları, çitler, yürüyüş botları, çift bölmeli kovalar, laser toner kartuşu, kayışlar ve geotekstiller…

Plastik Geri Dönüşümü ile:

  • 2,5 litrelik bir plastik şişe geri kazanılıp üretimde kullanılırsa 6 saatlik 60 watt’lık elektrik enerjisini tasarruf edilebilir.
  • 1050 adet geri dönüştürülmüş plastik tepsiden 6 kişilik bir oturma grubu yapılabilir,
  • 25 adet 2 litrelik içecek şişesi geri kazanılsa bu maddeden bir plastik süveter elde edebilirsiniz.
  • 25 kullanılmış plastik şişeden bir ceket üretilebilir.
  • 35 adet 2,5 litrelik kullanılmış PET şişesinden bir uyku tulumu yapılabilir.

Cam:

Cam atıklar kumbaralarda renklerine göre ayrı toplanır ve geri dönüşüm tesislerine ulaştıktan sonra içerisinde bulunan atık ve katkı maddelerinden ayrılır. Cam maddeler kırılır ve hammadde karışımına karıştırılarak eritme ocaklarına dökülür. Kırılan cam, beton katkısı ve camasfalt olarak da kullanılmaktadır. Camasfalta %30 civarında geri dönüşmüş cam katılmaktadır.

Kullandığımız her üç cam ambalajdan en az biri, geri kazanılan camdan yapılmıştır. Cam ambalaj üretiminde atık cam şişe ve kavanozlar kullanılır. Diğer cam çeşitleri, içerdikleri hammaddenin farklı olması nedeniyle bu işleme dâhil edilmez.

Bir cam şişenin geri dönüşümü neticesinde tasarruf edilen enerji;100 watt’lık bir ampulün 1 saatte, bir bilgisayarın 25 dakikada, bir televizyonun 20 dakikada ve bir çamaşır makinesinin 10 dakikada kullandığı enerjiye tekabul eder.

Cam Geri dönüşümü ile:

• Enerji tüketiminde %25 oranında azalma sağlanır.

• Hava Kirliliğinde %20 oranında azalma sağlanır.

• Maden atığında %80 oranında azalma sağlanır.

• Su Tüketiminde %50 oranında azalma sağlanır.

• Kum, soda ve kireç gibi doğal kaynakların kullanımı da azaltılmış olur.

Yazar Hakkında

Ekolojist

Ekolojist.net - Çevreci Haber Sitesi

2 Yorum

  • Kullanım ömrü bitmiş, yıpranmış, kazaya uğramış ürünler ya çöpe atılacak ya da bunları toplayan geri dönüşüm firmaları ile tekrar kullanma imkanına kavuşacaktır.

  • Merhabalar,
    Bu güzel yalın bilgiler için teşekkür ederim.